Yazı Detayı
15 Ağustos 2017 - Salı 12:13 Bu yazı 1097 kez okundu
 
İNGİLİZLER TRABZON’DA NE ARIYOR?
Dr. Resul Yavuz
 
 
 
    Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Rusların bölgeden çekilmesi ile Trabzon savaş yıllarında göç ederek şehri terk edenlerin dönmesi ile birlikte yeniden o canlı günlerine kavuşmayı hayal ederken, bu kez de Anadolu’nun her tarafında başlayan işgallerin sancılı sürecini yaşamaya başlamıştı. Başta İngilizler olmak üzere müttefikler, 1918 yılının sonbaharında Anadolu’nun stratejik yerlerine askerler çıkarmak suretiyle Anadolu halkını yeniden destansı bir direniş ile mücadelenin eşiğine getirmişlerdi. 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkması ile bu direniş kendisine bir milli kimlik bularak adeta tüm Anadolu’yu tesiri altına alacaktı.
 
 
 İngilizler, 1919 ve 1920 yıllarında Anadolu’da şekillenen İstiklal mücadelesini sindirmek ve halkı yıldırmak amacıyla birçok stratejik noktayı denetim altında tutarken, İstiklal Mücadelesine başından beri canıyla malıyla tereddütsüz destek veren Trabzon’u da sıkı bir kontrol altına tutmak istemişlerdi. Bu amaçla İngiliz yetkililer, Osmanlı Devleti’nin teslim olmak zorunda kaldığı Ekim 1918 tarihli mütareke antlaşmasının hemen sonrasında Trabzon’a bir askeri heyet göndermek suretiyle şehirde olan biten her şeyden haberdar olmak istemişlerdi.
 
 Nitekim kontrol subayı Albay Rawlinson’un heyeti ile birlikte bu dönemde Trabzon’a birkaç kez gelmesi, bölge halkının Türk İstiklal Mücadelesine destek olmalarına engel olmak ve halkın silahlarını teslim alarak şehri savunmasız bırakmayı hedeflemiş olduklarına yorumlanmıştı. 
 
Dahası Anadolu’da milli mücadelenin ete kemiğe büründüğü yıllarda, İngilizler başta Trabzon olmak üzere Doğu Karadeniz’i sürekli olarak denizden abluka altına tutmuşlardı. İngilizlerin Trabzon’a karşı bu tutumu Mart 1920 yılında İstanbul’un işgal edilmesinden sonra daha sertleşmişti. 
 
Öyle ki İngiliz Hükümeti, Trabzon’un Anadolu ile olan bağlantısını kesmek amacıyla bölgeyi tam olarak denetim altına tutmak için şehrin tıpkı başkent İstanbul gibi tamamen işgal altına alınması için yoğun bir çaba sarf etmeye başlamıştı.
 
 Bu amaçla, İngiliz İstihbaratı, şehri en ince detayına kadar yakın bir mercek altına almak suretiyle bölgeye gizlice istihbarat subaylarını göndermişti. Bu subaylar aylar süren çalışmalardan sonra bugün orijinal belgeleri Londra’da İngiliz Ulusal Arşivinde bulunan ve sayfalar tutan belgeleri ortaya çıkarmışlardı.
 
 Tamamı Trabzon’u ilgilendiren belgelerde şehrin iç kesimlerle olan uygun bağlantını noktaları, Tonya, Akçaabat, Maçka üçgeninde stratejik yayla yolları ve bu yerlerin iç kesimlerle bağlantıları,  muhtemel çıkarma yerleri, kamp yerleri, silahların saklı olabileceği yerler bir takım krokilerle desteklenmiş detaylı çalışmalarla raporlanmıştı. Bu, İngilizlerin 1920 yılında her an Trabzon’a bir çıkarma yapmalarının alt yapısını oluşturmaları anlamına geliyordu.
 
 Ne var ki ilerleyen süreçte Mustafa Kemal önderliğinde Anadolu’da başlayan Türk Milli Mücadelesinin başarıya ulaşmaya başlaması ile İngiliz yetkililer, böyle bir işgal hareketinin kendilerin için dönülmesi imkânsız yeni bir gaileye sebep olacağı gerçekçisiyle uzmanlarının da görüşleri doğrultusunda şehri işgalden vazgeçmelerine neden olacaktı. 
 
Ancak Trabzon’un fiili bir işgale girişilmezse de denetim altına tutulması Türk Milli Mücadelesinin zafer ulaştığı ana kadar devam edecek ve İngiliz yetkililer şehir ve çevresi hakkında Londra’ya ayrıntılı rapor göndermeye devam edeceklerdi.
 
Etiketler: İNGİLİZLER, TRABZON’DA, NE, ARIYOR?,
Yorumlar
Haber Yazılımı